Toplum

InSight : Mars’a Yolculuk

insight11

Öyle inilir mi! Allah kahretsin düzelt! Alçal alçal! Bunlar da pilot mu be! Bir robotu, adı InSight mı neyse artık, indiremiyorlar! Ben koskoca Boeing’i Ankara asfaltına indirdim. InSight1

26 Kasım 2018’de, tüm dünyada heyecanla izlenen, insanlık için çok önemli bir olaya şahit olduk. Ve bu heyecanın neticesinde Özgür Aslan ile bu yazıyı kaleme almaya karar verdik.

Aslında Çin’de genetiği ile oynanmış ilk bebeğin dünyaya geldiği de söylendi ama o konuda elimizde bir görsel olmadığı için onu yazmadık. Ama elimizde bu var:

InSight
NASA InSight uzay aracı tarafından çekilmiş, Mars’ın yüzey fotoğrafı.

NASA’nın Mars yüzeyini kazarak, belki de gelecekteki evimizin imar durumunu Mars belediyesine kaydettireceği aracı InSight, dün akşam (26 Kasım 2018) Türkiye saati ile 22:50 civarında Mars yüzeyine başarılı bir iniş yaptı.

DDI Ekibi olarak heyecanla izlediğimiz canlı yayının videosunu da Türkiye’nin en önemli Youtube yayıncılarından biri olan Barış Özcan’ın anlatımı ile izleyebilirsiniz.

Tüm dünyada “watch party” yani bu olayı izlemek için insanların bir araya geldiği ve insanlığın bu önemli anlarından birinin heyecanını paylaştığı olay, sanırım Türkiye’de yeteri kadar heyecan yaratmadı. İşte DDİ Ekibi olarak amacımız da, paylaşımlarımız ile ülkemizde bu heyecanı yaratarak, bilim ve teknolojiye ilgiyi, son çıkan pahalı cep telefonunu alarak sosyal medyada “selfie” paylaşmaktan çıkarıp, o telefonları, hatta belki o uzay araçlarını üretmeye yönlendirmek…

Hadi bu olayı biraz daha teknik bilgi ile açıklayalım.

Insight – Mars’ın derinliklerine doğru…

InSight, Nasa tarafından derinliklerini incelemek amacı ile Mars’a gönderilen, sismik inceleme, jeodezi (yer ölçümü) ve ısı taşıma kullanılarak  4.5 milyar yıl önce şekillenen Kızıl Gezegen’in ilk detaylı check-up’ını yapacak olan uzay robotunun ve projesinin adı.  Bu proje uzay dışı ilk detaylı robotik inceleme özelliği de taşıyor ve Mars’ın kabuğundan çekirdeğine kadar pek çok bilimsel veriler sağlaması amaçlanıyor.

photo3
Mars’ın Derinlikleri : Tasarımcıların gözünden Mars’ın iç yapısı.

Mars’ın detaylı incelemeleri aslında bizlere güneş sistemimizdeki ve hatta güneş sisteminin de dışındaki meteor ve gezegenlerin 4 milyar yıldan daha önceki erken dönem oluşum şekilleri ile ilgili çok kritik soruların yanıtları hakkında bilgiler sunacak. InSight, aynı zamanda  Marstaki tektonik aktiviteler ve meteoritlerin gezegene etkilerini de bizlere iletecek.

Aracın kazı yapmak için tasarlanmış bileşenleri sayesinde yüzeyin altında neler olduğunu ve Mars yerküresinin oluşum aşamalarını inceleyebileceğiz.

InSight uzay robotunun fırlatılmasını sağlayan roketler aynı zamanda NASA’nın bir diğer teknoloji denemesinin de uzaya yerleştirilmesini sağladı. Mars Cube One ya da diğer adı ile MarCO. Bu mini uzay araçları InSight ın arkasında Mars’a doğru kendi yolunda devam ederken, uzayda bir sinyal tekrarlayıcı görevi görecek ve yeni bir haberleşme metodu test edilmiş olacak.

Genel olarak InSight uzay robotunun bilimsel amaçlarını iki başlıkta inceleyebiliriz:

1)Oluşum ve Gelişim

Mars’ın ve dolayısı ile kayalık gezegenlerin oluşum ve gelişimini incelemek. Gezegen çekirdeğinin büyüklüğü, çekirdeği oluşturan maddeler, sıvı ya da katı format türünü incelemek. Kabuğun kalınlığını ve yapısını tespit etmek. Kabuk altı yer kürenin yapısını , sıcaklığını ve ne kadar ısı dolaşımı olduğunu belirlemek.

2)Tektonik aktiviteler

Mars üzerindeki sismik aktivitelerinin yerini, sıklığını ve şiddetini belirlemek. Meteor yağışlarının yüzeyi ne sıklıkta etkilediğini tespit etmek.

InSight ile İlgili Önemli Bilgiler

Gönderilme tarihi:
5 Mayıs 2018

Fırlatma Aracı:
Atlas V-401

Fırlatma Noktası:
Vandenberg Air Force Base, California

İniş:
26 Kasım 2018

İniş Noktası:
Elysium Planitia, Mars

Görev Süresi:
Bir Mars yılından biraz daha fazla (Yaklaşık 2 Dünya yılı); 708 Sol (Mars günü) ya da 728 Dünya günü

Dünya ile Haberleşme

InSight4

 

InSight projesi, NASA’nın Deep Space Network (DSN) olarak adlandırdığı, uzay araçları ve proje ekipleri ile bağlantı sağlayan uluslararası bir haberleşme altyapısı kullanıyor.

Deep Space Network, 360 derecelik dünya yüzeyi üzerinde, birbirinden 120 derecelik uzaklıklar ile California, Madrid ve Avustralya üzerinde konumlandırılmıştır. Bu konumlandırma sayesinde dünyamız kendi ekseni etrafında dönerken, uzay araçları ile sürekli bir bağlantı sistemi kurulmuş oluyor.

Mars’a iniş yapmış olan daha önceki araçlar gibi Insight da Mars yörüngesindeki uzay araçları aracılığı ile toplanan bilgileri UHF sinyalleri ile Deep Space Network antenlerine gönderiyor. Bu anten sistemleri ile ilgili daha fazla bilgiyi burada bulabilirsiniz.

Picture5
Deep Space Network Antenleri – Goldstone “Apollo Vadisi”

InSight Görev Sıralaması

Picture6

InSight, 5 Mayıs 2018 tarihinde uzaya gönderildi. Altı aylık uzay yolculuğu sonrasında ise 26 Kasım 2018 tarihinde Mars’a başarı ile iniş gerçekleştirdi.

Bu görevin 6 fazı bulunmaktadır.

Ön Hazırlık(Pre-Launch): Proje hazırlıkları, planlama, ekipman ve materyal seçimleri, iniş noktası seçimi, testler ve uzay aracının Vandenberg hava kuvvetleri üstüne teslimi.

Başlangıç(Launch) : 5 Mayıs 2018 tarihinde Atlas V-401 roketi ile InSight’ın uzaya gönderilmesi

Seyahat(Cruise) : InSight’ın uzaya gönderilmesi ile Mars’a inmesi arasında geçen süreye Cruise (seyahat) süresi/fazı adı verilir.

Yaklaşma(Approach) :  Bu faz, Mars üzerine inmeden 60 gün önce başlar ve bir dizi kontrolü içerir.

İniş(Landing) : Gezegene giriş, serbest düşme ve yere iniş fazı, InSight projesinin, gezegene yerleşmeden önceki son fazıdır.

Yüzey Operasyonları(Surface Ops): Başarılı bir iniş sonrası InSight, gezegen yüzeyine kurulur ve gerekli verileri toplamaya başlar.

Projede iniş(landing) evresi tamamlandı ki bu en kritik olan adımdı. Buradan sonrası Mars’tan gelecek dijital verilerin alınması, işlenmesi ve yorumlanması…

Gelecek…

InSight sürecini kısaca açıklamaya çalıştık. Peki ya gelecek nasıl şekillenecek? Etkileri neler olabilir?

Endüstri 4.0’ın epeyce konuşulduğu ve toplum 5.0 düşüncesinin tartışılmaya başlandığı şu zamanlarda Mars’a başarılı bir şekilde iniş yapan InSight birçok açıdan bizlere önemli bir gelecek beklentisi sunuyor.

Belki de gelecekteki süper akıllı toplumlar bu araştırmaların nihayetinde Mars’ta yaşamaya, üretim yapmaya ve gelişmeye devam edebilecekler. Peki bütün bunlar mümkün olabilir mi? Gelin muhtemel senaryolardan ve insana dokunan yönlerinden bahsedelim.

Avcı-toplayıcı toplumdan yerleşik düzen toplumuna oradan endüstri ve daha sonra da bilgi toplumuna geçiş yapan insanlık tarihi şimdilerde ise süper akıllı topluma yani toplum 5.0’a geçişe hazırlanıyor.

Kimdir bu süper akıllı toplumlar, nerede yaşarlar, ne yer ve ne içerler? Bu sorulara şu an cevap vermek çok zor. Çünkü önümüzde bizi bekleyen bilinmezliklerle dolu bir gelecek var. Teknolojik gelişmelerin katlanarak yol kat ettiğini göz önüne alırsak çok yakın bir gelecekte belki de bu süper akıllı toplumlar Mars’ta veya Dünya dışında başka bir gezegende yaşamaya başlayabilirler. Yaklaşık 60 senedir Mars ile ilgili yapılan araştırmaların bu yeni gelişme ve yeni teknolojik imkanlarla belki de nihayete ermesi ve insanlığın belki de yeni evine taşınması söz konusu olabilir. Yani toplum 5.0 Mars’ta yaşamaya talip olabilir.

Başka bir senaryo olarak ise, diyelim ki insan formunun Mars’a ulaşması ve orada yaşaması mümkün değil, fakat gelişen robotik ve yapay zeka uygulamaları ile insana benzeyen varlıkların oraya gönderilmesi ve orada yaşam sürdürmeleri mümkün olabilir. İnsanlar tarafından yönetilen bu varlıklar sayesinde dünya üzerinde var olmayan maddeler Mars’tan buraya getirilerek yeni teknolojik gelişmelerin belki de ışınlanma devriminin tetikçisi olabilirler.

Bütün bunları hayal edince Mars’ta gerçekleşen ve gerçekleşecek olan her araştırmanın bizi ziyadesiyle heyecanlandırdığını söyleyebiliriz. Öte yandan da derin düşüncelere ve endişelere neden olduğunu…

Umuyoruz ki atılan her adım ve yapılan her araştırma biz insanların menfaatine ve daha iyi toplumları inşa etmemize yardımcı olur.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: