Toplum

MODEL UNITED NATIONS (MUN) SİMÜLASYONUNA YENİ BİR BAKIŞ AÇISI: MODEL GLOBAL ACTORS (MoGA)

İÇİNDEKİLER

1-MUN

1.1-MUN NEDİR?

1.2-MUN’DA SÜREÇ NASIL İŞLER?

1.2.1-MUN’daki Pozisyonlar

1.2.1-Position Paper Nedir ve Nasıl Yazılır?

1.3-İŞLEYİŞ

2-MUN SİSTEMİNİN ELEŞTİRİSİ

3-MoGA (MODEL GLOBAL ACTORS)

3.1-ORTAYA ÇIKIŞI

3.2-MoGA NEDİR?

1-MUN

1.1-MUN NEDİR?

Model Birleşmiş Milletler (İngilizce: Model United Nations, MUN) eğitim kurumlarının öğrenci delegeler çıkararak belli ülkeleri ve Birleşmiş Milletler kurumlarını temsil ettikleri eğitsel bir simülasyondur. Genelde konferans, panel, çalıştay veya forum usulüyle yürütülen toplantıları içerir. Birleşmiş Milletler’in kendisi tarafından tanınan en büyük Model Birleşmiş Milletler organizasyonu Lahey Uluslararası Model Birleşmiş Milletler’dir (Wikizero).

Model United Nations (MUN) adlı simülasyon üzerinde sosyal ve beşerî bilimler alanındaki teorik bilginin pratik olarak deneyimlenmesiyle eğitim kazanımlarında artışın sağlanacağı düşüncesinden ortaya çıkmıştır. Bu alanlardaki deneyim ihtiyacının en iyi karşılanacağı model ise gerçek dünyadaki kurumların, ilişkilerin, mesleklerin simüle edilmesi olarak düşünülmüştür.

Bu şekilde ortaya çıkan simülasyon programlarından en büyüğü ve bilineni haline gelen MUN, ilk olarak 1949’da St. Lawrence Üniversitesi’nde icra edilmiş ve günümüzde senede binlerce lise, üniversite, düşünce kuruluşu ve kurumlarda uygulanan bir program haline gelmiştir. Bu programla birlikte öğrenen kişi sürece teorik eldivenlerle değil pratik olarak dokunmakta, süreçle empati kurabilmekte, mesleği deneyimleyebilmekte ve kendisini ifade edeceği alanları keşfedebilmektedir. Bununla birlikte birçok psikoloji, sosyoloji, siyaset, hitabet, dil, uluslararası ilişkiler alanlarında multi-disipliner bir düşünce ve stratejik analiz biçimi geliştirebilmektedir.

Tüm dünyada gittikçe yayılan simülasyon düzeyinde tecrübe mantığını biz de uygulayarak düzenleyeceğimiz organizasyonlarla gençlerimize unutamayacakları anlarla, unutamayacakları bir tecrübeyi hediye edebiliriz fakat daha iyi bir tecrübi aktarımı için ufak bir değişikliğe gitmemiz gerekiyor. Bu ufak değişiklik hakkında bilgi vermeden önce size MUN’u aktaracağım çünkü ilgili değişiklik (MoGA) bu modelin birikimi üzerine bina edilerek hayat bulacaktır. 


1.2-MUN’DA SÜREÇ NASIL İŞLER?

1.2.1-MUN’daki Pozisyonlar

Chair: Oturumu yöneten kişi-Başkan

Co-chair: Başkan Yardımcısı

Delegate: Ülke Temcisi

Admin: Delegelere Yardım Eden Kişi

1.2.1-Position Paper Nedir ve Nasıl Yazılır?

-Delegeliğini yaptığınız ülkenin sorun hakkında ne düşündüğünüzü içerir.

-Chair’e yollanır.

-MUN sırasında okunmaz.

İYİ BİR POSITION PAPER’DA BULUNMASI GEREKENLER:

-Ülke hakkında kısa bir giriş

-Konu hakkında ülke liderlerinin sözleri

-Söz konusu konunun ülkeyi nasıl etkilediği

-Ülkenin konuyla ilgili neler yaptığı ve yapmak istediği

3 ÇEŞİT OTURUM TİPİ VARDIR:

1-Formal Debate: General Speaker’s List (GSL) eşliğinde yapılır.

2-Moderated Caucus: Delegelerin konuşmak için ülke kartı (placard) kaldırdığı ve Chair’in konuşmacı sıralamasını seçtiği toplantı biçimidir.

3-Unmoderated Caucus: Delegelerin Chair’in ve resmi kuralların güdümü dışında özgürce tartışabildiği oturumdur. (Academia: Helin A.a).

1.3-İŞLEYİŞ:

Öğrenciler önce katılacakları MUN’a yer almak istedikleri komiteyi içeren bir başvuruda bulunur. WHO, NATO, WTO, UNICEF, UNESCO, Güvenlik Konseyi, Silahsızlanma Komisyonu vb. komiteler vardır. Daha sonra başvurulan MUN’dan öğrencinin seçildiği komite ve temsil edeceği ülke ile ilgili bir bilgilendirme gelir. Tebrikler artık o komitede bir delegesiniz! MUN’a kadarki sürede öğrenci komite için seçilen konu ve temsil edeceği ülke hakkında araştırma yapar, konuşmalar hazırlar, notlar alır… Amaç delege olarak ülkeyi komitede en iyi şekilde temsil etmektir. Kimse ülkesini kötü temsil eden bir delege olmak istemez, değil mi?

Session’a (oturum) Chair’ın yoklama almasıyla (roll call) başlanır. Ülkelerin isimleri okunduğunda delegelerin placard’larını kaldırıp ‘PRESENT’ demeleri gerekmektedir. Present demenin yanı sıra ‘PRESENT AND VOTING’de denebilir. Ancak present and voting diyen delegeler yapılan bütün oylamalara oy kullanmak zorundadırlar.

Yoklama (roll call) alındıktan sonra tüm delegeler önceden hazırlamış oldukları Opening Speech’lerini okur. Örnek Opening Speech:

Opening Speech’lerden sonra General Speaker’s List açılır. Burada isteyen delegeler konuşma yapmak üzere sıralanırlar. Bu listedeki birkaç delege konuştuktan sonra delegeler belli bir süre zarfı içinde komitede tartışılmasını istedikleri konuları (motion) ortaya sunarlar. Sonra konular Chair tarafından oylamaya sunulur. Oylamada seçilen motion’ı ileri sürmüş olan delege, seçimine göre, ilk ya da son konuşmacı olur. Arkasından ayralan süre bitene kadar diğer delegeler söz alıp konuyu kendi ülke çıkarlarına uygun olarak tartışırlar.

Yeterince moderated caucus yapıldığına inanan Chair, günün ilerleyen saatlerinde bir unmoderated caucus açılmasını önerir. Unmoderated caucus da bir nevi lobicilik faaliyetidir. Verilen süre zarfı içinde tüm delegeler yerinden kalkar, kiminle konuşmak isterlerse yanına gider, komite yavaş yavaş gruplara bölünür. Burada güç ve doğruluk mücadelesi vardır. Herkes ittifak kurarak yalnız kalmamak ve görüşünü kabul ettirmek ister. Oyundan düşmemek herkesin görevidir Seçtiğiniz konuda tercih ettiğiniz ülkeyi daha avantajlı ve dezavantajlı konuma getirmek de sizin elinizdedir.

Evet, komitenin yavaş yavaş sonuna yaklaşıyoruz. Fikirler havada uçuşuyor. Amerika delegesi Rusya delegesini eleştiriyor, Malezya delegesi barış istiyor. Yeni Zelenda delegesi yoruldu eve gitmek istiyor, Norveç delegesi akşamki partiyi düşünüyor… Komite belki iki gruba ayrıldı, belki daha fazla. Belki de bütün delegeler konuda uzlaştı, bir bütün oldu. Harika! Ama daha bitmedi.

Şimdi sıra Birleşmiş Milletler’e sunulmak üzere bir resolution paper yazmakta! Resolution paper yazılır, delegelerce oylanır, Birleşmiş Milletler’e yollanır ve etkinlik biter. Herkes BM’yi simüle ederek harika bir tecrübe sahibi olmuştur. Derslerde gördükleri teorik birikimi değerlendirebilecekleri ve unutamayacakları bir pratik deneyimdir bu (Kooplog: Aslı Erdoğan).


 2-MUN SİSTEMİNİN ELEŞTİRİSİ

1-BM sistem yapısı günümüz küresel olay ve olgularını yorumlamakta yetersiz kalmaktadır. Dünyanın göreceli, belirsiz ve değişken tepkilerini tam çözümleyememektedir.

2-Kurulmuş sistem Birleşmiş Milletler’in sistemini anlamaya ve tecrübe etmeye imkân vermekte fakat daha iyi bir sisteme duyulan ihtiyacı karşılama ve bu sisteme öğrencileri hazırlama imkânı vermemektedir.

3-BM’de temel aktör rolünü devlet oynamakta ve nihai karar alıcı mercii olarak devletler görülmektedir. Hâlbuki şirketlerin, sivil toplum kuruluşlarının, diğer uluslararası örgütlerin, ulus üstü ve ulus dışı örgütlerin etkisi yadsınamaz. Bu etkileri inceleyecek ve simüle edecek bir model olmadan dünyadaki olay ve olguları değerlendirmek dar bir perspektif sunmaktadır ve indirgeyici bir tutumdur.

4-BM içerik olarak öğrencilere belli kazançlar sağlamaktadır. Fakat biz günümüzü değil yarının kurumlarını simüle eden bir gençlik; yarını da dünüyle bütün halinde algılayan, yorumlayabilen bir gençlik adına BM simülasyonunu geliştirmek istemekteyiz. Bir sonraki aşamada MoGA’yı size tanıtacağım.

3-MoGA (MODEL GLOBAL ACTORS)

3.1-ORTAYA ÇIKIŞI

Öğrenciler için teorik ve soyut olanı pratik ve somut haline getirmek, birikimi tecrübeye dönüştürmek için bir program arayışına çıkıldı. MUN diye bir simülasyon modelinin olduğu öğrenildi ve eksikleri de keşfedilerek MoGA simülasyonuna doğru bir gelişme olanağı keşfedildi.

3.2-MoGA NEDİR?

Kısaca MoGA; devletlerin haricinde şirketlerin, sivil toplum kuruluşlarının, diğer uluslararası örgütlerin, ulus üstü ve ulus dışı örgütlerin ve güçlü kişilerin de sürece dâhil olduğu bir simülasyondur.

MoGA’da aylık veya belli bir takvime bağlı kalınarak, belli bir mekân ve zamanda, gayet resmi bir şekilde rolüne ve sürece dâhil olacağı aktöre çalışmış olan öğrencilerin belli bir konu dâhilinde (örneğin: çevre, yoksulluk, kalkınma) tartıştığı, ittifak kurmaya çalıştığı, politikalar belirleyip bunlarla diğer aktörleri etkilemeye çalıştığı ve nihayetinde en çok meşruiyet kazanan ve doğru görülen görüşün diğer görüşlerin dâhilinde raporlanmasının yapıldığı bir süreç takip edilmektedir.

Süreç diğer aktörlerin dâhil edilmesi dışında MUN’un benzeri şekilde ilerleyecektir. Metotta değil, epistemolojide değişikliğe gidilmiştir. Yani değişim NE’de ve NASIL’da değil, KİM’dedir. Aktör çeşitliliğinin ihtiyaç duyacağı organizasyon yapısı ister istemez organizasyon yapısında da değişikliği şartlamıştır.

Önce konu belirlenir; mesela örnek olarak konumuza ÇEVRE diyelim. MoGA’nın yapılacağı yıldan bir sonraki yılda konferans gerçekleşiyormuş gibidir. Konferans gerçekte 2019’daysa 2020’de konferans gerçekleşiyormuş gibi öğrenciler konferansa katılır. 2020(gelecekte) olmasının sebebi öğrencinin gerçek dünyaya kendisinden bir şeyler katması ve inovatif düşünebilmesi ve olduğumuz senenin beş sene değil bir sene sonrasının seçilmesinin ayrıca bir sebebi de öğrenci varsayımlarda bulunurken seçtiği yapının gerçek uygulamalarından kopmamasıdır.

Bu durumu Newton beşiğiyle örnekleyebiliriz:

Newton beşiğinin bulunduğu çerçeveyi MoGA diye nitelendirecek olursak en soldaki bilye 2019’a kadar geçen süredir ve gerçekleşmiş bilgiyi bize aktarır. Duran bilyeler öğrencinin yeteneğini, ifade gücünü ve etkileme becerisini ifade etmektedir. En sağdaki bilyeyse 2020 senesidir. Gelecek MoGA’da 2020’ye kadar edilgen değildir. 2020 tarihi, 2019’da uygulanan konferansta sanki gerçekleşmiş gibidir. Yani biz reel olarak 2019’da uyguladığımız konferansı varsayımsal ve hayali olarak 2020’nin sonunda gerçekleştiriyoruz denilebilir. Öğrenci 2019-2020 arasında olanları spekülatif bir şekilde hayal gücü, niyeti ve seçtiği yapının etkisiyle konferansa getirmiştir. 2020, 2019’da gerçekleşecek konferansta gerçekleşmiş gibidir. Konferans sanki 2020’nin sonunda gerçekleşiyor gibidir. Dolayısıyla en sağdaki bilye edilgen değil etkendir.

ÇEVRE’yle ilgili bir çerçeve bildirge hazırlanır. ÇEVRE alanında talep toplanır. Öğrenciler MoGA’da temsil edecekleri örgütü, kurumu, şirketi veya devleti kendileri seçer. Örneğin öğrenciler WHO, Shell, İzlanda, Almanya, Amerika, İİT, Tesla Motors, Avrupa Enerji Komisyonu vb. örgütleri seçti. Bu yapılar 2019 yılında tercih edildi ve biz konferansı 2019 yılında gerçekleştiriyoruz fakat MoGA 2020 yılında gerçekleştiriliyormuş gibi icra edilecek. Bu sayede öğrenciler 2019 ile 2020 arasındaki dönemi kurgulayabilecektir. 2019 yılına kadar seçilen yapının seçilen ÇEVRE’yle ilgili uygulamaları gayet gerçekçi bir şekilde gözler önüne serilir ve iddiası savunulur. Bunun yanı sıra öğrencinin günümüzden daha özgür düşünmesi adına 2020 senesine kadar seçtiği yapının ÇEVRE adına neler yaptığını ve neler yapması gerektiğini, konuya dair yaklaşımının ne olduğunu ifade edecek ki öğrencinin bir sene içerisinde hem kurum için hem de kendi düşünce dünyası için kreatif bir boşluk oluşsun.

Bazı yapıları MoGA kendisi oluşturacak mesela Shell’inkini.[ Shell mesela petrol rezervi arayışını kutuplarda felaket derecede arttırmış bulunsun. Bu şekilde hem ‘Daha iyi nedir?’ sorusunu günümüzden daha özgür ve daha tartışılabilir ortamda cevaplayabilme imkânımız olacak hem de öğrenci seçtiği şeyi kendi kimliğine, istek ve taleplerine daha da yaklaştırabilecek. 2019’a kadar öğrencinin konuyu ne kadar araştırdığı, 2020’ye kadar ne kadar konuya inovatif yaklaşabileceği ve seçtiği yapıyla konuyu tümüyle ele alış şekli de diğer yapılara üstünlük sağlayarak ÇEVRE alanında ne kadar iyi bir müzakereci, tartışmacı ve çözüm bulucu olabileceğini bize gösterecektir.                                                                                                     

Tamam, talep ve karakter paperları toplandı ve diğerlerine dağıtıldı. Her ay-iki ay MoGA düzenlenmek üzere çeşitli konferans salonları ayarlandı. Öğrenciler özverili bir şekilde çalıştı. Yoklamalar alındı ve MoGA başladı.

Süreç MUN’la aynı ilerliyor fakat bir farklılık söz konusu. MoGA’nın MUN’a karşı avantajları şunlardır:

1-Öğrenci, MoGA’nın gerçekleştiği senenin bir sene sonrasını seçer yani 2019’da gerçekleşecek etkinlik 2020’de gerçekleşiyormuş gibi canlandırılacağından dolayı daha kreatif ve bireysel bir katkı yapabilecek, hayal gücünü daha fazla kullanabilecektir.

2-Aktörlerin sadece devletler olmadığı bir dünyada şahıslar da bazen aktör olabilirler. Bu dünyada yelpazeyi biraz daha genişleterek sorunun çözümünde daha anlamlı pozisyonlar alınabilir.

Bu iki sütun Model Global Actors simülasyonunun Model United Nations’tan farkını oluşturmaktadır ve öneriye sunulmaktadır.


Kaynakça

http://www.wikizeroo.net/index.php?q=aHR0cHM6Ly90ci53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvTW9kZWxfQmlybGXFn21pxZ9fTWlsbGV0bGVy

http://www.academia.edu/30384187/MUN_Nedir_Nas%C4%B1l_%C4%B0%C5%9Fler

https://www.kooplog.com/model-united-nations-mun-hakkinda-bilmek-istediginiz-her-sey/#.XCKcIFUzbIU

MUN hakkında detaylı bilgi:

https://outreach.un.org/mun/content/step-step-outline-organizing-mun#pc1

%d blogcu bunu beğendi: